نقش سیاستهای ارزی در جهتدهی تجارت
سه منبع اصلی ارز برای واردات در سالهای اخیر، شامل ارز ترجیحی، ارز نیما، و ارز اشخاص بوده است.
طبق گزارشی که از سوی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی منتشر شده است در سالهای اخیر، سه منبع اصلی ارز برای واردات شامل ارز ترجیحی، ارز نیما، و ارز اشخاص بوده است.
براین اساس در ششماهه نخست ۱۴۰۳ ۵۵ درصد ارز وارداتی از طریق ارز نیما، ۲۳ درصد از ارز ترجیحی و ۲۲ درصد از ارز اشخاص تأمین شده است.
افزایش سهم ارز ترجیحی و اشخاص نسبت به سال قبل و کاهش سهم ارز نیما، حاکی از تغییر سیاستهای تخصیص ارز است.
از این رو اختصاص ارز ترجیحی به کالاهای اساسی مانند محصولات کشاورزی، دارو، و ماشینآلات بیشترین سهم را داشته است و از سوی دیگر نیز بخش عمدهای از ارز اشخاص نیز به واردات طلا تخصیص یافته که بخشی از آن ناشی از محدودیتهای بانک مرکزی در تخصیص ارز به واردات عمومی بوده است.
در حالی که واردات رسمی با محدودیتهای گستردهای روبهرو بوده است، از سال ۱۳۹۷ به بعد قاچاق ورودی و خروجی افزایش یافته است.
در سال ۱۴۰۱ حجم تجارت غیررسمی ایران به حدود ۲۶.۳ میلیارد دلار رسیده است . قاچاق خروجی، عمدتاً شامل سوخت، دام زنده و برخی کالاهای یارانهای است که به دلیل اختلاف قیمت با کشورهای همسایه، سودآوری بالایی دارند.